Rodzinny Ogród Działkowy im. Juliusza Ligonia w Katowicach
 w roku 2012 obchodził 105 lecie istnienia

Jesteśmy jednym z najstarszych ogrodów w Polsce.
Zajmujemy teren ok. 19 h w centrum miasta.
Stanowimy zatem  zielone płuca naszej metropolii.

 Chciałabym przedstawić krótką historię ogrodów w Europie i Polsce.

Idea zakładania ogródków działkowych wyłoniła się w  połowie XIX wieku. Twórcą jej był zmarły w 1861 roku lekarz z Lipska Daniel Schreber .
Dr Schreber zorganizował pierwsze boiska na wolnym powietrzu dla młodzieży,
 a przy tych boiskach tworzył małe ogródki.  
Jako lekarz Daniel Schreber stwierdził wysoką zachorowalność dzieci
 oraz dostrzegł lecznicze właściwości słońca i świeżego powietrza.

Idea ta rozpowszechniła się w całej Europie zwłaszcza w Niemczech,
 Anglii i w mniejszym stopniu we Francji.

Polski ruch działkowy ma swoje zakorzenienia w tej samej co europejska,
 epoce, co potwierdza powstanie ogrodu w Grudziądzu w 1897 roku,
założycielem był lekarz Jan Jalkowski, którego celem było propagowanie zdrowego trybu życia.
Struktura działek była taka sama jak dzisiaj rodzinnych ogrodów działkowych.

Na początku XX wieku powstały podobne działki w Warszawie, Lwowie, Katowicach i Poznaniu.
 W wyniku wspólnych wysiłków w roku 1926 utworzono w Poznaniu Komitet organizacyjny
dla upowszechniania idei ogrodnictwa działowego na cały kraj.  W rok później zarejestrowano
 Związek Towarzystw Ogródków i Osiedli Działkowych Rzeczpospolitej Polskiej i przyjęto Statut.

Teren śląski był miejscem, gdzie bardzo wcześnie powstała
 idea ogrodnictwa działkowego. Już przed I wojną światową
 założono 14 ogrodów. Pionierami byli działkowicze z Królewskiej Huty
(obecnie Chorzów), Już w 1905 roku założono tu pierwsze ogrody „szreberowskie” i istnieją do dzisiaj po nazwą
ROD im. Augustyna Czarneckiego w Chorzowie.

 Na przełomie wieku na terenie naszego ogrodu a były to nieużytki,
 bądź pastwiska miejskie, dzięki staraniom Niemca inż. Jedermana
w roku 1907 powstają pierwsze działki. W roku 1910 inny Niemiec
 inżynier ogrodnictwa Luis Bauer pracujący Zarządzie Zieleni Miejskie
w Katowicach wynajmuje tereny pastwiskowe przy ul, Sienkiewicza
 od cmentarza do ul. Ceglanej. Ogradza je dzieli na małe działki
i buduje skromne altanki. Następnie wynajmuje je osobom chętnym
do pracy i odpoczynku na działce. Tytułem czynszu dzierżawnego
płaci on Starostwu niemieckiemu 75 kg zboża za 1 ha rocznie.

Działki wynajmowali głównie pracownicy kolei, poczty, górnicy, hutnicy a także niewielkim stopniu pracownicy umysłowi.

W roku 1922, w którym miał miejsce akt połączenia części Śląska z Macierzą, ogród posiadał już 82 działki.
 Wtedy też tereny ogródków, zostają wykupione od Luisa Bauera za 24 tysiące marek.

Ster działalności ogrodu obejmują zasłużeni działacze społeczni na Śląsku. Byli wśród nich adwokat Rostek pan Kowalczyk
 oraz p. Zenon Białek – późniejszy prezes naszego ogrodu.

Działacze ci, dokonują starań w kierunku dalszego powiększania ogrodu. Walne zebranie członków – użytkowników zwołane w 1924 roku
w ówczesnej sali Tiwoli uchwala Statut Polskiego Stowarzyszenia Ogródków Działkowych im. Juliusza Ligonia.
Ślązaka, patrioty, kowala i poety pod którego patronatem ogród istnieje do dzisiaj.

Prezesem ogrodu został P. Babiński a następnie P. Górecki.
W tym czasie następuje właściwe ogrodzenie terenów i dalsze
 intensywne sadzenie krzewów i drzewek owocowych.
Ilość działek zwiększa się do 204.

W roku 1934 zawarto umowy dzierżawne z władzami miasta,
 jako właścicielem terenów ogrodowych na 10 a następnie na 15 lat.

Po II Wojnie światowej ogrody były zaniedbane i zniszczone.
 Potrzebują pomocy  i otrzymują ją poprzez subwencję od władz administracyjnych.

Lata pięćdziesiąte to dalszy rozwój ilościowy działek, ich liczba
doszła do 400. W 1954 roku z subwencji Prezydium WRN
i składek działkowiczów wybudowano i wyposażono świetlicę,
która służy nam do dziś. Dynamiczna rozbudowa miasta
w latach 1963-1967 uszczupla stan posiadania działek.
W związku z budową szkoły 1000- lecia przy
 ul. Sienkiewicza
utracono 40 ogródków, a przy budowie drogi szybkiego ruch
( obecnie autostrady) zlikwidowano następnych 30 działek.

W latach 1963 – 1967 działki znacznym wysiłkom Zarządu a w szczególności staraniom ówczesnego przewodniczącego
P. Apolinarego Knoblocha, odnowiono świetlicę, wybudowano magazyn oraz pomieszczenia sanitarne.
Uporządkowano plac przy świetlicy i przeznaczono na plac zabaw dziecięcych. W roku 1967 uroczyście
obchodzono 60-lecie istnienia ogrodu. W obchodach brało udział 103 działkowiczów, taką ilość podpisów znajdujemy
w działkowej kronice stanowiące3j nieocenione źródło informacji. Kronika ta jest prowadzona do dnia dzisiejszego.

Na terenie ogrodu rozwija się również działalność kulturalna. Organizowano szereg imprez jak:
Święto Plonów, Dzień Działkowca, a dla dzieci organizowano półkolonie i zimowiska.

Obchodzono kolejne okrągłe rocznice istnienia ogrodu,
co jest uwiecznione  w Kronice.

Kończąc rys historyczny należy wspomnieć, że pomimo braków
 w dokumentacji historycznej w archiwum ogrodu znajdują się również
 „białe kruki”. Należą do nich niewątpliwie wnioski o przyjęcie do POD
z lat 1945- dotyczy działki nr 91, oraz z roku 1946- działki nr 89.

W pomieszczeniach Zarządu pieczołowicie przechowywany
 jest sztandar. Niestety „historia milczy” o dacie przekazania go
z Warszawy do Katowic. Jedynie „gwoździe” w drzewcu sztandaru
 informują nas o jego fundatorach i ludziach, którzy angażowali się
w rozwój idei ogródków działkowych. Są to m. in. Były Wojewoda
Śląsko-Dąbrowski gen. A. Zawadzki, Wojewoda płk. J. Ziętek,
Przewodniczący Wojewódzkiej Rady Narodowej K. Tkocz,
Prezydent miasta Katowice Winter, Minister E. Osóbka-Morawski i inni.

Dnia 1 września 2012 r. o godz. 16.00 zorganizowano w świetlicy ogrodu Dzień Działkowca połączony z obchodami 105 jubileuszu.
Na spotkanie przybyli zaproszeni goście  oraz działkowicze. Po oficjalnym przywitaniu przez prezesa ogrodu Kazimierza Szymiczka
i przedstawieniu aktualnej sytuacji związanej z wyrkiem Trybunału Konstytucyjnego, głos zabrali zaproszeni goście.
Następnie Przewodniczący delegatury Katowice reprezentowany przez Pana Zenona Hepnera wręczył na ręce prezesa ogrodu
okazjonalny puchar. Wiceprezes Anna Ryba zapoznała wszystkich zebranych uczestników
z historią naszego ogrodu.

Następnie wyróżniającym się dziesięciu działkowiczom wręczono nagrody
i dyplomy. Spośród dziesięciu, wybrano trzy najładniejsze działki
i użytkownicy otrzymali narody rzeczowe ufundowane przez patrona ogrodu, dyrektora LIROY MERLIN w  Katowicach Pana Rafała Fusta.

Po części oficjalnej był poczęstunek ciasto, kawa, herbata oraz obiad.
Około godziny 18.30 rozpoczęła się zabawa  taneczna i trwała prawie
 do białego rana. Oprawę muzyczno-artystyczną oraz prowadzenie balu dożynkowego prowadził P. Jerzy Mohr nasz były działkowicz.

 

                         Anna Ryba